O ünlü Latince değiş, “Söz uçar yazı kalır” a günümüzde bir de “Yazı uçar fotoğraf kalır” sözünü eklesek ne güzel olur.
İletişimde sözün yetersiz kaldığı yerde fotoğraflar konuşur, hem de öyle konuşur ki bin sözcük bir fotoğrafın anlattığını anlatmaya yetmez. Bir fotoğrafın karşısında sözcükler yetersiz, çaresiz kalır. Söz yetmez, sözcükler ifade edemez ama bir fotoğraf, bir karikatür,bir grafik ve bir resim her söze bedeldir.
Bir Arap atasözü der ki, “Gözler sözün kaşığıdır”. Gözün gördüğünü, sözün söylediğinden çok daha fazla zihinlerde yer ettiğin söyler.
İletişimde yazılı tanımlamalardan çok görsel tanımlamaların gücüne hep inanmışımdır. Bir gazete yazısından çok o gazetede yayınlanan fotoğrafın etkisinin gücü beni hep güzel ve doğru fotoğrafa yöneltmiştir. İletişim sanatını icra ederken de göze seslenen haberin önemi hep korudum kolladım. Bu televizyondaki ya da sinemadaki görsellikten öte, yazının yetersiz kaldığı alanlardaki görsellikti.
Bir çizgi romanın verdiği etki aynı romanın sayfalarca yazılmış orjinalinden çok daha etkili. Salt yeni nesil çocuklara klasik romanları sevdirmek için bu klasiklerin çizgi romanları yapılmadı mı?
Bir haberin gazetelerde fotoğrafı olmadan kuru kuru yazısı olacağına bir fotoğrafın altına tek satırlık fotoğraf altı haberin verdiği algılama çok daha güçlüdür. Okuyarak değil, bakarak algılamak ve öğrenmek çağında olduğumuzdan gözün gördüğü ve algıladığı her tür haber daha mübahtır. Varsın haberin içi dolu olmasın ama öyle bir fotoğrafı olsun ki, herkes anlasın neyin ne olduğunu. İletişimde bakmanın ve görmenin önemi yadsınamaz.
Ünlü Alman düşünür Goethe, “Daha az konuşmalı, daha çok çizmeliyiz. Bana kalsa konuşmaktan tamamen vazgeçer, organik doğada olduğu gibi, söylemek istediğim her şeyi eskizlerle ifade ederdim” der ve bir başka yazısında bakmanın ve bakarak algılamanın önemine dikkat çekerken, “Düşünmek bilmekten daha çok, bakmaktan daha az ilginçtir” diyerek düşünen insanın bilen insana göre üstün ama bakan insandan daha az üstün olduğunu söyler.
İletişimde söz söylemek ilkel çağlarda ne kadar önemliyse, yazının keşfiyle birlikte yazılı belgeler daha önem kazanmış olsa da yazıyı tahtından indiren de görsellik olmuştur.
Söz uçar, yazı kalır; yazı uçar fotoğraf kalır.
Dr. Zehra Güngör